دستهای کوچک، مراقبت بزرگ؛ راهنمای مراقبت از پوست دست کودکان
دستهای کودکان تقریباً همیشه در حال فعالیتاند؛ بازی کردن، نقاشی کشیدن، شستن دستها، تماس با خاک و وسایل مختلف و البته گاهی هم تماس با مواد شوینده. به همین دلیل، پوست دست کودک ممکن است بیشتر از آنچه تصور میکنیم در معرض عوامل تحریککننده قرار بگیرد.
از طرف دیگر، پوست کودکان هنوز در حال رشد و تکامل است و به همین دلیل مراقبت از آن باید با پوست بزرگسالان یکسان نباشد.
هدف از مراقبت از پوست دست کودک این نیست که از هر تماس او با محیط جلوگیری کنیم؛ بلکه باید کمک کنیم پوست بتواند وظیفه طبیعی خود را بهعنوان یک سد محافظ بهخوبی انجام دهد.
چرا پوست کودکان به مراقبت بیشتری نیاز دارد؟
پوست در دوران کودکی هنوز با پوست بزرگسال کاملاً یکسان نیست. بهخصوص در نوزادان و سالهای ابتدایی زندگی، سد پوستی از نظر ساختار و عملکرد در حال تکامل است و در برابر برخی مواد تحریککننده آسیبپذیرتر است. این موضوع به این معنا نیست که پوست هر کودکی حتماً حساس است؛ اما نشان میدهد انتخاب محصولات و عادتهای مراقبتی مناسب اهمیت دارد.
بهخصوص اگر کودک سابقه پوست خشک، اگزما یا حساسیت پوستی داشته باشد، مراقبت منظم اهمیت بیشتری پیدا میکند. راهنماهای جدید درمان درماتیت آتوپیک کودکان نیز بر نقش مرطوبکنندهها در مراقبت و حفظ وضعیت پوست تأکید دارند.
شستوشوی دست؛ ضروری اما نه بیدردسر
شستن دستها یکی از مهمترین عادتهای بهداشتی برای کودکان است و نباید به دلیل نگرانی از خشکی پوست کنار گذاشته شود. مسئله، روش شستوشو و مراقبت بعد از آن است.
آب خیلی داغ، شویندههای قوی و شستوشوی مکرر میتوانند چربیهای محافظ سطح پوست را کاهش دهند و باعث تحریک آن شوند. حتی تماس مکرر با آب نیز در شرایط خاص میتواند سد پوستی را تحت تأثیر قرار دهد.
این موضوع فقط یک فرض تئوری نیست. یک مطالعه بزرگ روی بیش از ۶۸۰۰ کودک نشان داد که افزایش شدید دفعات بهداشت دست در دوران همهگیری با افزایش قابلتوجه موارد اگزمای دست در کودکان همراه بود.
بنابراین هدف این نیست که کودک کمتر دستهایش را بشوید؛ بلکه باید بعد از شستوشو، از پوست دست هم مراقبت شود.
کرم دست کودک چه ویژگیهایی باید داشته باشد؟
انتخاب کرم برای کودک کمی حساستر از انتخاب یک کرم معمولی برای بزرگسالان است.
در درجه اول، محصول باید با سن کودک و شرایط پوست او سازگار باشد. اگر کودک پوست حساس یا مستعد اگزما دارد، بهتر است محصولاتی با فرمول ساده و بدون عطر و رنگ غیرضروری در اولویت قرار بگیرند. متخصصان پوست نیز برای کودکان مبتلا به اگزما معمولاً استفاده از مرطوبکنندههای بدون عطر را توصیه میکنند.
یک مرطوبکننده مناسب میتواند با کاهش از دست رفتن آب از سطح پوست و حمایت از سد پوستی، به حفظ نرمی و انعطافپذیری پوست کمک کند.
به همین دلیل، هنگام انتخاب کرم دست کودک بهتر است فقط به عبارتهایی مانند «نرمکننده» یا «مرطوبکننده» روی بستهبندی توجه نکنیم؛ ترکیبات و مناسب بودن محصول برای گروه سنی کودک اهمیت بیشتری دارد.
چه زمانی بهتر است از کرم استفاده کنیم؟
یکی از بهترین زمانها، بعد از شستوشوی دست است. وقتی دست کودک شسته و بهآرامی خشک شد، استفاده از مرطوبکننده میتواند به حفظ رطوبت پوست کمک کند.
متخصصان پوست برای کودکانی که اگزما دارند نیز استفاده از مرطوبکننده را بعد از شستوشو و در مواقعی که پوست خشک میشود توصیه میکنند. البته لازم نیست هر بار مقدار زیادی کرم روی دست کودک بزنیم. مقدار مناسب و استفاده منظم، مهمتر از مصرف بیش از اندازه است.
در فصل سرد نیز ممکن است نیاز به استفاده بیشتر از مرطوبکننده وجود داشته باشد؛ چون هوای سرد و خشک و گرمای داخل خانه میتوانند پوست را بیشتر خشک کنند.
فقط زمستان نیست که پوست دست کودک آسیب میبیند
گاهی تصور میکنیم خشکی یا حساسیت پوست کودک فقط در فصل سرد اتفاق میافتد، اما عوامل مختلفی میتوانند در تمام طول سال روی پوست دست اثر بگذارند.
شستوشوی مکرر، ضدعفونیکنندهها، مواد شوینده، بازی با آب، تماس با برخی مواد و حتی بعضی محصولات آرایشی یا بهداشتی میتوانند در کودکان مستعد باعث تحریک پوست شوند.
به همین دلیل، مراقبت از پوست دست کودک بهتر است یک عادت روزانه باشد، نه کاری که فقط در زمستان انجام شود.
چه زمانی خشکی دست کودک طبیعی نیست؟
هر خشکی پوستی به معنی بیماری نیست. اما شرایطی وجود دارد که باید به آن توجه ویژهای داشت:
- دست کودک مرتباً قرمز، ملتهب، خارشدار یا دردناک است.
- پوست ترکهای عمیق دارد یا تاول ایجاد میشود.
- وضعیت پوست با وجود مراقبت منظم بهتر نمیشود.
اگزمای دست میتواند با خشکی، پوستهریزی، قرمزی، خارش و حتی ترکهای دردناک همراه باشد و گاهی به درمانی فراتر از مرطوبکننده نیاز دارد. در چنین شرایطی بهتر است علت مشکل توسط پزشک یا متخصص پوست کودک بررسی شود.
یک روتین ساده برای مراقبت از دست کودک
مراقبت از دست کودک لازم نیست پیچیده باشد. شستوشو با آب ولرم و شوینده ملایم، خشک کردن آرام دستها، استفاده از یک مرطوبکننده مناسب بعد از شستوشو و جلوگیری از تماس طولانی با مواد شوینده میتواند پایه یک روتین ساده و کاربردی باشد.
اگر کودک در انجام کارهای روزمره مانند نقاشی، بازی با رنگ، کاردستی یا بازی با مواد مختلف مشارکت دارد، بهتر است والدین نیز به موادی که با پوست کودک تماس پیدا میکنند توجه داشته باشند.
هدف، حذف تجربههای کودکی نیست؛ هدف این است که پوست کودک در کنار این تجربهها سالم بماند.
کرم کرککلار و مراقبت از پوست دست
وقتی صحبت از انتخاب کرم برای کودک است، مهمترین اصل این است که محصول بر اساس سن مصرفکننده، ترکیبات و کاربرد رسمی آن انتخاب شود.
به همین دلیل، برای معرفی هر یک از محصولات کرککلار به کودکان باید اطلاعات رسمی محصول و محدوده سنی مصرف آن بررسی شود و نباید صرفاً بر اساس مناسب بودن محصول برای بزرگسالان، آن را برای کودک توصیه کرد.
اگر محصولی برای گروه سنی کودک طراحی و تأیید نشده باشد، انتخاب آن باید با نظر پزشک یا داروساز انجام شود؛ بهخصوص برای کودکانی که سابقه اگزما یا پوست بسیار حساس دارند.
سخن پایانی
مراقبت از پوست دست کودکان بیشتر از آنکه به محصولات متعدد نیاز داشته باشد، به چند عادت درست وابسته است. شستوشوی صحیح، استفاده از شوینده ملایم، خشک کردن آرام دستها و استفاده منظم از یک مرطوبکننده مناسب میتواند به حفظ سد دفاعی پوست کمک کند.
این موضوع برای کودکانی که پوست حساس یا مستعد اگزما دارند اهمیت بیشتری دارد. در نهایت، نباید هر قرمزی یا خشکی را با یک کرم مراقبتی درمان کرد. اگر علائم شدید، مداوم یا همراه با خارش و التهاب هستند، تشخیص علت از انتخاب محصول مهمتر است.
دستهای کودک قرار است در سالهای اول زندگی، دنیا را کشف کنند؛ مراقبت درست کمک میکند این کشف کردن با پوست سالمتر و راحتتر همراه باشد.
